Hành trình của ý tưởng công ty cổ phần nông nghiệp: LÀM GÌ ĐỂ HIỆN THỰC HÓA Ý TƯỞNG ?

Sau hội thảo Vũng Tàu các thành viên tham dự hội thảo có đến Hợp tác xã Tân Cường xã Phú Cường, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp nghiên cứu tình hình sản xuất ở các hợp tác xã nông nghiệp huyện Tam Nông.
            Ngày 3-4 tháng 8 năm 2009 tại hội thảo sau thu hoạch vùng Nam Sông Hậu do IRRI, ADB phối hợp với Trường Đại học Cần Thơ tổ chức, dự án Công ty Cổ phần nông nghiệp Tam Nông được trình bày như là tài liệu chính thức trong hội thảo.
         Ý tưởng thành lập Công ty Cổ phần Nông nghiệp được viết thành dự án, là tài liệu được các thành viên CLB Hỗ trợ nông gia trình bày tại nhiều cuôc hội thảo về sau thu họach lúa. Nền tảng của ý tưởng này là chọn lựa giải pháp nâng cao trình độ tổ chức sản xuất của các hợp tác xã nông nghiệp lên mức cao hơn, xây dựng mối liên kết giữa nhà khoa học, nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà đầu tư trong một cơ chế, tổ chức mới với trình độ quản trị cao hơn, thích hợp hơn. Đặc biệt tìm kiếm giải pháp xác lập vai trò làm chủ thông qua cổ phiếu, giúp nông dân hiểu được và phát huy sức mạnh của chính mình khi họ thích ứng các kênh phân phối chuyên nghiệp, hiện đại.
       CLB Hỗ trợ nông gia do báo Sài Gòn tiếp thị, Hội HVNCLC- BSA, Viện nghiên cứu phát triển ĐBSCL thuộc trường đại học Cần Thơ, sáng lập.
     Ngày 18 tháng 9 năm 2009 Văn phòng Chính phủ có ra văn bản số 48/VP.CP- KTN phổ biến chỉ đạo của Phó Thủ Tướng ThườngTrực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng về dự án Công ty Cổ Phần Nông Nghiệp Tam Nông với những nội dung chính như sau:
1. Khuyến khích ủng hộ ý tưởng xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp nông thôn của nhóm tác giả thuộc “Câu lạc bộ hỗ trợ nông gia và dự án Công ty Cổ phần nông nghiệp Tam Nông” do UBND huyện Tam Nông phối hợp với Công ty TNHH Cơ Khí Công Nông Nghiệp Bùi Văn Ngọ thực hiện.
2- Giao UBND tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo UBND huyện Tam Nông phối hợp với Công ty TNHH Cơ Khí Công Nông Nghiệp Bùi Văn Ngọ xây dựng dự án khả thi; hỗ trợ tạo điều kiện về thủ tục đề án thành lập Công ty Cổ phần Nông nghiệp Tam Nông để triển khai nội dung dự án, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm về vấn đề này báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
      Ngày 01 tháng 10 năm 2009 Văn phòng UBND tỉnh Đồng Tháp có phát hành công văn số 182/VP.UBND tỉnh về dự án Công Ty Cổ Phần Nông nghiệp Tam Nông phổ biến chỉ đạo của Phó Chủ Tịch UBND tỉnh Võ Trọng Nghĩa với ý kiến như sau:
1. Giao cho UBND huyện Tam Nông phối hợp với Công ty TNHH Cơ Khí Công Nông Nghiệp Bùi Văn Ngọ xây dựng đề án khả thi; phối hợp với các ngành hỗ trợ về thủ tục việc xây dựng đề án thành lập Công ty Cổ phần Nông nghiệp Tam Nông.
2. Giao cho Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn hướng dẫn đơn vị thực hiện:
     Ngày 19 tháng 11 năm 2009 Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn có ra văn bản số 439/QP.SNN về quyết định thành lập Tổ xây dựng dự án Công ty Cổ phần Nông nghiệp Tam Nông, nội dung chính như sau:
      Cử ông Nguyễn Văn Dương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn làm Tổ trưởng. Cử ông Nguyễn Thể Hà-Kỹ sư, chuyên gia tư vấn đầu tư Cty TNHH Cơ Khí Công Nông nghiệp Bùi Văn Ngọ làm Tổ phó.Giao cho Ông Nguyễn Thể Hà chủ trì, phối hợp với các thành viên trong tổ, xây dựng đề cương dự án,khảo sát hiện trạng kinh tế xã hội vùng dự án, xây dựng phương án đầu tư, phát triển sản xuất kimh doanh trong từng giai đoạn, giải pháp thực hiện, nhu cầu vốn đầu tư, nguồn vốn đầu tư, tiến độ thực hiện dự án trong từng giai đoạn.Đến nay Tổ dự án đã thực hiện các công việc như sau:
         Ngày 06 tháng 01 năm 2010 tổ dự thảo dự án tổ chức thông qua nội dung báo cáo khả thi dự án Công ty Cổ phần Nông nghiệp Tam Nông do Công ty Cơ khí Công Nông nghiệp Bùi Văn Ngọ tổ chức. Địa điểm hội thảo: Hội trường nhà hàng 7 Kỳ Quan, số 12, đường 26, phường 11, quận 6, TP. HCM.
   Hội thảo đi đến thống nhất như sau:
      Thông qua dự thảo đề án khả thi Công ty Cổ Phần Nông Nghiệp Tam Nông. Các báo cáo tham luận thông qua tại Hội thảo như là những đóng góp cho đề án gồm:
1.GSTS Võ Tòng Xuân - Đại học An Giang 
     Nâng cao tính cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam, vai trò của bốn nhà trong
sản xuất lúa gạo.
2. TS Nhà giáo nhân dân Phan Hiếu Hiền - Đại học Nông Lâm : Kỹ thuật san phẳng mặt
ruộng - Điều khiển bằng tia laser
3. TS. Nguyễn Ngọc Đệ, Đại học Cần Thơ.Hiện đại hóa hệ thống canh tác lúa gạo theo
chuẩn GAP và chuổi giá trị lúa gạo ĐB SCL.
4. Th.S Trần Văn Khanh, Đại học Nông Lâm TP.HCM :Thu hoạch lúa bằng máy gặt đập
liên hợp
5. Bùi Phong Lưu, Công ty Bùi Văn Ngọ Công nghệ sấy, tồn trữ, xay xát lúa gạo.
6. PGS TS Hà Thúc Huy Đại học Khoa học TP. HCM:Thuyết minh đề cương sử dụng
trấu trong công nghiệp.
7. ThS. Đổ Thành Thanh Sơn, Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh Sử dụng trấu trong
sản xuất vật liệu mới
8. TS. Nguyễn Thị Vân Hà, Đại Học Bách Khoa TpHCM Báo cáo hợp tác quốc tế của dự
án với các đối tác Đại học Tokyo về Biomass Town về việc sử dụng trấu phát điện theo
hướng hóa gass và công nghệ lò hơi Turbin.
9. Bà Vũ Kim Hạnh. Giám đốc BSA: Nhu cầu kết nối và triển vọng thị trường bán
lẻ Việt Nam
10. Đại diện DOCIMEXCO Đồng Tháp: Báo cáo hợp tác tham gia thực hiện dự án Công
Ty Cổ Phần Nông Nghiệp Tam Nông
11. Phó Chủ Tịch UBND huyện Tam Nông: Báo cáo kêu gọi đầu tư vào huyện Tam Nông

       Những nội dung của báo cáo đã được nhóm tác giả vận dụng đưa vào đề án khả thi. Đây là những tài liệu rất quý cần được tiếp tục nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện dự án.
Sau hội thảo mối quan hệ với các thành viên trong hội thảo và tổ xây dụng dự án vẫn được duy trì, các công việc đã và đang được thực hiện như sau:
a) Tại Đồng Tháp:
Công ty DOCIMEXCO cùng với UBND huyện Tam Nông và các hợp tác xã nông nhiệp tại huyện tiến hành thành lập Công Ty Cổ Phần Nông Nghiệp Tam Nông.
b) Tại TP Hồ Chí Minh:
- Công Ty Cơ Khí Công Nông Nghiệp Bùi Văn Ngọ tiếp tục hoàn chỉnh dự án và làm việc với các đối tác về các giải pháp công nghệ liên quan đến dự án.
- Giới thiệu dự án với Ngân hàng thế giới (World Bank).Tổ Chức IFC (International Finance Cooperation)
- Đại học Tokyo Nhật Bản v.v...
Các đối tác đánh giá rất cao những giải pháp kiến thiết đồng ruộng, cải tiến hệ thống canh tác lúa theo chuẩn GAP, các giải pháp giảm tổn thất sau thu hoạch lúa, công nghệ xay xát lúa gạo và chế biến phụ phẩm. Sự hợp tác của nhà khoa học, doanh nghiệp chế biến, nhà đầu tư, nhà nông để xây dựng Công ty Cổ phần Nông nghiệp là giải pháp khả thi nhằm xây dựng lực lượng sản xuất nông nghiệp mới, ứng dụng những thành tựu của khoa học kỹ thuật, sản xuất gắn với thị trường.
Các tổ chức nông dân các nước như Indonesia, Myanmar, Campuchia và các nước Châu Phi như Liberia, Nigeria mong dự án sớm hình thành, có mô hình mẫu triển khai, để nghiên cứu áp dụng nâng cao năng suất và chất lượng ngành sản xuất lúa nước của các nước trồng lúa.
Tổ chức thực hiện thành công dự án không những giải quyết được những vấn đề cấp bách của đồng bằng sông Cửu Long như hiện đại hóa hệ thống canh tác, giảm tổn thất sau thu hoạch, tăng chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo, mà còn tạo ra một mô hình sản xuất nông nghiệp mới, trong đó lúa nước là cây trồng chính góp phần xóa đói giảm nghèo, bảo đảm an ninh lương thực cho Việt Nam, Đông Nam Á, Châu Phi...
- Dự án ADB RETA No.6489 POOJECT hướng tới sản xuất lúa bền vững ở Châu Á, IRRI Việt Nam Posthavest project coi dự án Công ty Cổ phần nông nghiệp Tam Nông như là một mô hình kinh tế thí điểm (Business models) của chương trình và rất quan tâm đến việc hình thành và tổ chức thực hiện dự án ,và mong dự án trở thành một mô hình thí điểm cho các nước sản xuất lúa nước.
Từ ý tưởng đến hiện thực:
Đến nay căn cứ vào những nội dung của dự án 2 Công ty Cổ phần Nông Nghiệp đã khởi động.
3.1 Công ty Cổ Phần Phát Priển Nông Nghiệp Nông Thôn Đồng Bằng Sông Cửu Long.
Tên dự án “ Cụm công nghiệp sấy, tồn trữ, xay xát lúa gạo Phú Tân kết hợp với nhà máy điện trấu “.Địa điểm đầu tư: Cụm Công Nghiệp,TTCN Tân Trung, xã Tân Trung, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang. Quy mô dự án: Sấy lúa: 1000 tấn/ngày, Xay xát: 500 tấn lúa/ngày, Kho trữ lúa 40.000 tấn, Nhà máy điện trấu 3MW, tổng vốn đầu tư: 182-220 tỷ đồng, quy mô đất: 8-10 ha
Chủ đầu tư Công Ty Cổ Phần Phát Triển Nông Nghiệp Nông Thôn ĐBSCL.
         Ngày 22 tháng 3 năm 2010, UBND Tỉnh An Giamg đã ra thông báo số 42/TB-UBND thông báo kết luận của Chủ Tịch UBND tỉnh Lâm Minh Chiếu tại buổi làm việc với Công Ty Cổ Phần Phát Triển NN NT ĐBSCL với nội dung chính như sau “ UBND tỉnh An Giang hoàn toàn ủng hộ về chủ trương và thống nhất cho thực hiện dự án đầu tư “ Cụm công nghiệp bảo quản lúa gạo” do Công Ty Cổ Phần Phát Triển Nông Nghệp Nông Thôn ĐBSCL đăng ký thực hiện tại cụm CN-TTCN Tân Trung huyện Phú Tân.
UBND Tỉnh An Giang có văn bản số 1713/UBND-KT “Tiếp cận toàn diện dự án của Tiến Sỹ Nguyễn Thị Vân Hà” Tạo điều kiện để thực hiện toàn diện dự án. TS Vân Hà cùng với đoàn đại biểu tỉnh An Giang đã sang Thụy Điển bàn kế hoạch triển khai dự án trong chương trình hợp tác An Giang Thụy Điển.
3.2 Công ty Cổ phần Tam Nông:
Địa điểm đầu tư: đường 844 xã Phú Thọ, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp.
Quy mô đầu tư giai đoạn 1:
Nhà máy sản xuất: 1000 tấn/ngày
Nhà máy xay xát: 500 tấn/ngày
Kho trữ lúa: 40.000 tấn
Diện tích đất: 8-10 ha
Nguồn vốn: 162 - 182 tỷ đồng
UBND Tỉnh Đồng Tháp có đề án XÂY DỰNG MÔ HÌNH SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP( CÂY LÚA) Ở HTX TÂN CƯỜNG, HÙNG CƯỜNG để hình thành mối liên kết giửa 4 nhà trong sản xuất, chế biến,tiêu thụ sản phẩm trên cơ sở hài hòa lợi ích lâu dài giửa các bên trong một định chế tài chánh rỏ ràng ( Công Ty Cổ Phần Nông Nghiệp )
Thực tế cần những giải pháp đồng bộ để hiện thực hóa mô hình Công Ty Cổ Phần Nông Nghiệp
- Cần đầu tư vào vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung tương xứng với đóng góp của vùng này vào nền kinh tế của đất nước, đó là vùng Đồng Tháp Mười, Tứ Giác Long Xuyên, Nam Sông Hậu
- Trong cơ cấu đầu tư nông nghiệp, tập trung cho các giải pháp kinh tế kỹ thuật nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch và gia tăng chuổi giá trị lúa gạo như đã trình bày trong dự án Công Ty Cổ Phần Nông Nghiệp một cách đồng bộ, tránh dàn trải
- Phải nghiêm chỉnh thực hiện nghị quyết 48/NQ-CP Về cơ chế chình sàch giảm tổn thất sau thu họach đối với nông sản , thủy sản của Chính Phủ
- Thực hiện những điều nêu trên là thể hiện năng lực, trách nhiệm, đạo dức, nghĩa tình đối với nông nghiệp, nông thôn, nông dân
- Năm 2020 phải hòan thành sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn , thực hiện thắng lới nghị quyết 48/NQ-CP là bước khởi đẩu, Công Ty Cổ Phần Nông Nghiệp là giải pháp
- Thực hiện những điều này để nông dân yên tâm đầu tư vào công ty bằng cách mua cổ phiếu. Hiện nay, cần quy chế (điều lệ và sự cân bằng quyền lợi giữa các nhà đầu tư) không chỉ đủ sức thuyết phục mà còn tạo ra cái trớn giúp bà con nông dân tăng tốc trên lộ trình phát triển nông nghiệp, nông thôn

Thoát khỏi những hạn chế
1.1 Mặt mạnh của hợp tác xã nông nghiệp
Trong các năm qua, các hợp tác xã nông nghiệp nhờ áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật sản xuất lúa nước, đã đem lại nhiều kết quả đáng kể, năng suất sản lượng tăng, chi phí sản xuất giảm, tăng lợi nhuận cho người nông dân.
Các mô hình cánh đồng mẫu, cánh đồng 1 phải 5 giảm, cánh đồng hiện đại được xây dựng ngày một mở rộng.
        Việc cơ giới hóa , thủy lợi hóa bằng kết hợp xây dựng các trạm bơm điện với hệ thống kênh mương nội đồng, đê bao chống lũ, cùng với sử dụng máy gặt đập liên hợp đã giúp cho nông dân chủ động trong canh tác và thu hoạch lúa .
       Hợp tác xã nông nghiệp liên kết nông dân trong mô hình sản xuất mới , áp dụng khoa học kỹ thuật và đưa cơ giới vào đồng ruộng với trình độ cao lớn.
Đã xuất hiện nhiều mô hình sản xuất tiên tiến, thể hiện rất rỏ vai trò chủ động của hợp tác xã nông nghiệp; trong đó Hợp tác xã Tân Cường, Hợp tác xã Hùng Cường là những điển hình tiêu biểu tại huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp.
1.2 Những vấn đề còn hạn chế của Hợp tác xã nông nghiệp:
1.2.1 Thiệt hại sau thu hoạch còn ở mức cao:
- Vào vụ thu hoạch rộ, thường thiếu nhân công, máy gặt đập liên hợp, nên còn nhiều tổn thất trong thu hoạch.
- Thiếu năng lực làm khô lúa như sân phơi, máy sấy, nhà kho chứa lúa khô. Đây là nguyên nhân chính gây tổn thất sau thu hoạch về khối lượng ở mức 12% và về giá trị từ 10-30% “Nông dân bán lúa tươi ngay sau khi thu hoạch phổ biến vào khóang 80% , tồn trữ lúa chủ yếu bằng bao PP tại nhà, không có kho tồn trữ lúa đúng quy cách”
1.2,2 Về chế biến lúa gạo.
- Không có nhà máy xay xát nào đạt TCVN 200mg/m3 tiêu chuẩn về nồng độ bụi trong nhà máy, không có nhà máy xay xát nào đạt tiêu chuẩn HACCP.
Từ những nguyên nhân nêu trên khiến phẩm chất gạo thấp, nguyên nhân chính làm giá gạo xuất khẩu VN không cao.Thiệt hại sau thu hoạch về khối lượng, cộng với thiệt hại về chất lượng gạo trên thị trường là rất lớn.
Cần thiết phải tổ chức lại sản xuất nông nghiệp với mô hình công ty cổ phần nông nghiệp
Mục tiêu của công ty cổ phần nông nghiệp:
- Tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, cân chỉnh hợp lý quyền lợi giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị, liên kết các khâu trong hệ thống canh tác đến thu hoạch ra hạt lúa theo hướng tăng dần các yếu tố kỹ thuật, đa dạng hóa phương thức bảo quản, tồn trử ,xay xát, chế biến chính phẩm, tận dụng phụ phẩm tấm, cám, trấu để tăng nguồn thu, giảm chi phí ...
- Phát triển cơ sở hạ tầng cho công nghiệp chế biến lúa gạo.
- Thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ cộng đồng
- Nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật
- Nâng cao trình độ quản lý, kinh nghiệm thị trường giúp nông dân trở thành nhà cung cấp chuyên nghiệp, giúp công ty phát huy thương hiệu....
- Tạo phương thức sản xuất- kinh doanh tối đa hóa lợi nhuận, trong đó nông dân đóng vai trò nòng cốt chuyên nghiệp trong sản xuất và cung ứng theo quy chuẩn của thị trường, tạo sức cộng hưởng từ nhiều ý tưởng để phát triển ngành nghề, cải thiện thu nhập, tăng chỉ số hạnh phúc thông qua sinh kế ổn định, bền vững.